دارک وب چیست؟ آیا خطرناک است؟

وقتی درباره اینترنت صحبت می‌کنیم، معمولا همان وب‌سایت‌ها و شبکه‌هایی به ذهنمان می‌آیند که هر روز با آن‌ها سروکار داریم. اما واقعیت این است که بخش گسترده‌ای از اینترنت در معرض دید عموم قرار ندارد. 

دارک وب (Dark Web) یکی از همین بخش‌های پنهان است؛ فضایی که دسترسی به آن به‌سادگی وب معمولی نیست و به‌دلیل ساختار متفاوتش، اغلب با ابهام و سوءبرداشت همراه شده است. شناخت دارک وب، پیش از هر چیز، یعنی درک این‌که با چه نوع فضایی روبه‌رو هستیم و چرا درباره ماهیت آن دیدگاه‌های مختلفی وجود دارد. در ادامه این مطلب از وبکده، بررسی می‌کنیم که دارک وب چیست و چگونه کار می‌کند. با ما همراه باشید. 

دارک وب چیست؟

دارک وب به بخش‌هایی از اینترنت گفته می‌شود که به‌صورت عمدی از دید عموم پنهان نگه داشته شده‌اند. صفحاتی که نه در گوگل پیدا می‌شوند و نه با مرورگرهای معمولی باز می‌شوند. این فضا برای کاربرانی ساخته شده است که نمی‌خواهند هویت یا فعالیت‌شان به‌راحتی قابل ردیابی باشد. به همین دلیل، دارک وب بیشتر از هر چیز با مفهوم ناشناس‌بودن شناخته می‌شود.

با این حال، دارک وب خودش یک «کار» یا «فعالیت» نیست؛ بلکه یک بستر است. بستری که هم می‌تواند برای حفظ حریم خصوصی و تبادل آزاد اطلاعات استفاده شود و هم به‌دلیل پنهان‌بودن، برای مقاصد غیرقانونی مورد استفاده قرار گیرد.  

بیشتر بخوانید: آشنایی با انواع حملات سایبری به وب‌سایت‌ها

دارک وب چه تفاوتی با اینترنت معمولی دارد؟

اینترنتی که هر روز از آن برای بازدید از سایت‌های خبری، فروشگاه‌های آنلاین و یا شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنیم (Surface Web) بخشی از وب است که برای همه کاربران قابل دسترس بوده و موتورهای جست‌وجو آنها را نمایش می‌دهند. تنها کافی است یک آدرس را در گوگل جست‌وجو کنید تا به صفحه موردنظر خود برسید. 
اما دارک وب دقیقا برعکس عمل می‌کند. این فضا طوری طراحی شده که به‌صورت عمومی دیده نشود و ردپایی از کاربران باقی نگذارد. برای ورود به دارک وب نه لینک‌های معمولی وجود دارد و نه جست‌وجوی ساده؛ همه‌چیز بر پایه پنهان‌ کردن هویت و مسیر ارتباطی است.
به زبان ساده، اینترنت معمولی برای دیده‌شدن ساخته شده، اما دارک وب برای دیده‌نشدن. همین تفاوت اساسی نیز باعث می‌شود که تجربه، کاربرد و حتی خطرات این دو فضا کاملا با یکدیگر متفاوت باشد.

تفاوت دیپ وب و دارک وب 

اکثر افراد وقتی اسم «دارک وب» را می‌شنوند، ناخودآگاه به تمامی بخش‌های پنهان اینترنت فکر می‌کنند؛ در حالی‌ که بخش قابل توجهی از اینترنت اصلا دارک وب نیست، بلکه «دیپ وب» است.
دیپ وب (Deep Web) به صفحاتی اشاره دارد که در گوگل دیده نمی‌شوند، اما کاملا عادی و روزمره‌ هستند. مثل ایمیل‌ها، پنل‌های کاربری سایت‌ها، حساب بانکی آنلاین یا هر صفحه‌ای که برای بازدید از آن باید وارد حساب کاربری شوید. تقریبا همه ما هر روز بدون این‌که متوجه باشیم، در حال استفاده از دیپ وب هستیم.

دارک وب کاملا متفاوت است. این بخش نه‌تنها در موتورهای جست‌وجو نمایش داده نمی‌شود، بلکه عمدا از دسترس عمومی خارج شده است. دسترسی به دارک وب به ابزارهای خاصی نیاز دارد و هدف اصلی آن پنهان نگه‌داشتن هویت کاربران است.
به بیان ساده، دیپ وب «خصوصی اما معمولی»، اما دارک وب «پنهان و ناشناس» است. همین تفاوت باعث می‌شود دیپ وب بخشی طبیعی از اینترنت باشد، در حالی که دارک وب فضای محدودتر، حساس‌تر و پرابهام‌تری محسوب می‌شود.  

بیشتر بخوانید: 10 راهکار افزایش امنیت دامنه سایت

محتواهای دارک وب چیست؟

دارک وب دارای محتواها و خدمات متفاوتی است؛ از گفت‌وگوها و انجمن‌های ناشناس گرفته تا بازارهایی که گاهی قانونی و گاهی نیز غیر قانونی هستند، مانند بازارهای سیاه که برای خرید و فروش کالاهای غیرقانونی استفاده می‌شوند. اما خود دارک وب ذاتا نه خوب است و نه بد؛ همه چیز بستگی به نحوه استفاده کاربران از آن دارد.
علاوه بر کاربران عادی، نهادهای امنیتی، پلیس سایبری و متخصصان امنیت اطلاعات نیز در دارک وب فعال‌ هستند تا جریان‌ها و فعالیت‌ها را مورد بررسی قرار دهند و از تهدیدها آگاه شوند. دانستن اینکه چه اطلاعاتی در این فضا انتقال داده می‌شود، به افراد و سازمان‌ها کمک می‌کند تا از داده‌ها و دارایی‌های خود محافظت کنند.

به زبان ساده، دارک وب یک بستر است: جایی که می‌تواند هم محلی برای تبادل آزاد اطلاعات باشد و هم فضایی برای فعالیت‌های پرخطر؛ همه‌چیز به این بستگی دارد کاربران چگونه از آن استفاده کنند.

تاریخچه دارک وب

تاریخچه شکل‌گیری دارک وب به اوایل دهه ۲۰۰۰ بازمی‌گردد؛ زمانی که پژوهشگران آزمایشگاه نیروی دریایی آمریکا متوجه شدند فعالیت‌ها و ارتباطات دیجیتال به‌سادگی قابل ردیابی و سوءاستفاده هستند. این موضوع باعث شد تا به دنبال ایجاد مسیرهای امن و ناشناس برای انتقال اطلاعات حساس باشند و همین دغدغه، پایه و اساس شکل‌گیری دارک وب شد.
امروزه دارک وب نه‌تنها برای انجام فعالیت‌های پرخطر و بعضا غیرقانونی استفاده می‌شود، بلکه ابزار مهمی برای گروه‌های مختلف در سراسر دنیا از روزنامه‌نگاران و مدافعان آزادی بیان گرفته تا نهادهای امنیتی و سازمان‌های دولتی است که برای رصد تهدیدات سایبری از آن استفاده می‌کنند. البته باید به این موضوع نیز توجه داشته باشید که بخش قابل توجهی از دارک وب دارای محتواهای قانونی و مفید مانند انجمن‌ها و منابع آموزشی است که به حفظ حریم خصوصی کاربران و تبادل آزاد اطلاعات کمک می‌کنند.

دارک وب چگونه کار می‌کند؟