ساب دامین چیست و چه کاربردی دارد؟

اگر در زمینه طراحی سایت فعالیت دارید یا به مفاهیم حوزه وب علاقه‌مند باشید، حتما واژه ساب دامین (Subdomain) یا زیر دامنه را شنیده‌اید. اما ساب دامین چیست و به چه مفهومی اشاره دارد؟ حتما تاکنون متوجه شده‌اید که هنگام بازدید از یک وب‌سایت، آدرس (URL) آن در بخش‌های مختلف سایت تغییر می‌کند. به‌عنوان مثال، با ورود به آدرس www.example.ir وارد صفحه اصلی سایت می‌شوید، در حالی که آدرس blog.example.ir شما را به بخش وبلاگ همان سایت هدایت می‌کند. این تغییر در URL نشان‌دهنده استفاده از ساب دامین است؛ بخشی از دامنه اصلی که برای تفکیک و سازماندهی قسمت‌های مختلف یک وب‌سایت به کار می‌رود.

در ادامه این مطلب از وبکده، بررسی می‌کنیم که ساب دامین چیست و چه کاربری دارد و سپس با نحوه ساخت آن نیز آشنا خواهیم شد.

دامین چیست؟

پیش از پرداختن به اینکه ساب دامین چیست و چه کاربردی دارد، ابتدا بهتر است با مفهوم دامین (Domain) یا همان دامنه آشنا شویم. دامنه، آدرس اصلی سایت است که کاربر برای ورود و بازدید از سایت باید بر روی آن کلیک کند. دامنه سایت به طور کلی از دو بخش زیر تشکیل می‌شود: 

• سطح بالای دامنه (The-top level domain) یا به اختصار TLD: شامل پسوندهایی همچون .Com و یا .ir 
• دامنه سطح دوم (second-level domain) یا به اختصار SLD: بخش منحصربه‌فرد نام دامنه که معمولا متشکل از نام برند یا شرکت است.

 در مثال Example.ir پسوند ir به عنوان TLD و Example نیز SLD است. 

ساب دامین چیست؟

ساب دامین یا زیر دامنه، بخشی از دامنه اصلی وب‌سایت است که به‌صورت پیشوند در ابتدای نام دامنه قرار می‌گیرد و آدرس مستقلی را در همان دامنه ایجاد می‌کند. از نظر ساختار، ساب دامین پیش از نام دامنه (SLD) قرار می‌گیرد و به مدیران سایت امکان می‌دهد تا بخش‌های مختلف وب‌سایت را بدون نیاز به ثبت دامنه جدید از یکدیگر تفکیک کنند. به‌عنوان مثال، در آدرس blog.example.ir، عبارت blog یک ساب دامین است که به بخش وبلاگ سایت اختصاص یافته، در حالی که دامنه اصلی همچنان example.ir باقی می‌ماند.

بیشتر بخوانید: هزینه نگهداری سایت چقدر است

مقایسه دامین و ساب دامین

حال که دانستید ساب دامین چیست و در کجا قرار می‌گیرد، سوالی که ممکن است برایتان پیش آمده باشد این است که دامین و ساب دامین چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟

دامین و ساب دامین هر دو برای دسترسی به بخش‌های مختلف وب‌سایت استفاده می‌شوند، اما از نظر ساختار و کاربرد، تفاوت‌های مهمی با یکدیگر دارند. دامین، آدرس اصلی وب‌سایت است که هویت آن را در وب مشخص می‌کند؛ اما ساب دامین بخشی از همان دامنه محسوب می‌شود و برای ایجاد یک بخش مجزا بدون نیاز به ثبت دامنه جدید به کار می‌رود.

به‌عنوان مثال، اگر example.com دامنه اصلی باشد، آدرس‌هایی مانند blog.example.com یا shop.example.com ساب دامین‌های آن هستند. هر ساب دامین می‌تواند محتوای اختصاصی و طراحی متفاوتی داشته باشد، اما همچنان به دامنه اصلی وابسته است.

بیشتر بخوانید: چرا پروژه های طراحی سایت شکست می خورند؟

کاربرد ساب دامین چیست؟

ساب دامین زمانی کاربرد دارد که بخواهید بخشی از وب‌سایت را به‌صورت مستقل از دامنه اصلی در اختیار کاربران قرار دهید. استفاده از زیر دامنه می‌تواند ساختار سایت را منظم‌تر کند، مدیریت بخش‌های مختلف را ساده‌تر سازد و در برخی پروژه‌ها نیز امکان استفاده از تنظیمات یا سیستم‌های مجزا را فراهم کند. این موضوع به‌ویژه در پروژه‌های طراحی سایت شرکتی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بسیاری از شرکت‌ها برای تفکیک بخش‌هایی مانند پنل مشتریان، وبلاگ یا نسخه آزمایشی از ساب دامین استفاده می‌کنند.  به همین دلیل، بسیاری از وب‌سایت‌ها برای بخش‌هایی مانند وبلاگ، فروشگاه اینترنتی، خدمات، درباره ما و یا پنل کاربران از زیر دامنه استفاده می‌کنند. رایج‌ترین کاربردهای ساب دامین شامل موارد زیر است:

ایجاد نسخه آزمایشی (Staging)

یکی از کاربردهای رایج ساب دامین، راه‌اندازی نسخه آزمایشی یا Staging وب‌سایت است. توسعه‌دهندگان پیش از اعمال تغییرات روی سایت اصلی، نسخه‌ای از وب‌سایت را روی یک زیر دامنه مانند staging.example.com یا dev.example.com ایجاد می‌کنند تا قابلیت‌های جدید، قالب، افزونه‌ها یا به‌روزرسانی‌ها را بدون ایجاد اختلال برای کاربران آزمایش کنند. پس از اطمینان از عملکرد صحیح، تغییرات روی دامنه اصلی اعمال می‌شود.

بیشتر بخوانید: راهنمای کامل روابط عمومی سئو (SEO PR)

ایجاد چندین نسخه از سایت برای زبان‌های مختلف

برخی وب سایت‌ها علاوه بر کاربران ایرانی ممکن است بازدیدکنندگان خارجی از مناطق مختلف جغرافیایی دنیا نیز داشته باشند. به همین منظور باید صفحات اختصاصی برای آنها به زبان‌های دیگر همچون انگلیسی توسعه داده شود. در این موقعیت می‌توانید برای هر زبان در سایت خود یک ساب دامین جدا در نظر بگیرید و محتواهای سایت را در دسترس کاربران غیر ایرانی قرار دهید.

افزودن فروشگاه اینترنتی به سایت

اضافه کردن فروشگاه اینترنتی به وب‌سایت، یکی دیگر از کاربردهای ساب دامین است. زیر دامنه به شما کمک می‌کند تا بدون نیاز به طراحی یک سایت مجزا برای فروش محصولات بتوانید در سایت فعلی خود بخش فروش را راه‌اندازی کنید. برای انجام این کار می‌توانید از نام‌هایی مانند shop، store یا buy به‌عنوان ساب دامین استفاده کرده و بخش فروشگاه اینترنتی سایت خود را با آدرسی همچون shop.Example.com ایجاد کنید.

پورتال مشتریان

برخی وب‌سایت‌ها همچون سایت‌های فروشگاهی به طراحی پورتال مشتریان نیاز دارند تا کاربران با ثبت‌نام در آن بتوانند برای خود حساب کاربری بسازند و از طریق همان صفحه نسبت به خرید اقدام کنند. افزودن بخش پورتال مشتریان به سایت موجب جلب اعتماد کاربران می‌شود، زیرا در این صورت به‌راحتی و از طریق این صفحه می‌توانند تمامی امور مربوط به ثبت سفارش و خرید خود را پیگیری کنند. 

بیشتر بخوانید: طراحی سایت فروشگاهی توسط وبکده

راه‌اندازی اپلیکیشن تحت وب

بسیاری از کسب‌وکارها و سرویس‌های آنلاین، اپلیکیشن تحت وب خود را روی یک ساب دامین مجزا راه‌اندازی می‌کنند. به‌عنوان مثال، آدرس‌هایی مانند app.example.com به کاربران امکان می‌دهند تا به نرم‌افزار یا خدمات آنلاین یک وب‌سایت دسترسی داشته باشند. این روش باعث می‌شود تا اپلیکیشن از بخش اصلی سایت جدا باشد و مدیریت، توسعه و به‌روزرسانی آن نیز با سهولت بیشتری انجام شود.

به‌طور کلی، ساب دامین تنها برای تفکیک آدرس صفحات استفاده نمی‌شود، بلکه ابزاری کاربردی برای مدیریت بهتر بخش‌های مختلف یک وب‌سایت است. با توجه به ساختار و نیازهای سایت، می‌توان از زیر دامنه برای ایجاد بخش‌های مستقل و بهبود تجربه مدیریت و توسعه وب‌سایت استفاده کرد.

تفاوت ساب دامین و پارک دامین چیست؟

در فرآیند طراحی و راه‌اندازی وب‌سایت، علاوه بر دامین و ساب دامین، مفهوم دیگری به نام پارک دامین (Parked Domain) نیز وجود دارد که با استفاده از آن می‌توانید علاوه بر دامنه اصلی، وب‌سایت خود را از طریق دامنه‌های دیگر نیز در دسترس کاربران قرار دهید. پارک دامین به شما امکان می‌دهد تا وب‌سایت‌تان را با آدرس‌های مختلف در محیط وب قرار دهید؛ یعنی تمامی این آدرس‌ها در نهایت به سایت شما ختم می‌شوند و کاربران را به صفحه اصلی یا صفحه تعیین‌شده هدایت می‌کنند.

به‌عنوان مثال، می‌توانید دو دامنه example.com و example.ir را برای وب‌سایت خود ثبت کرده و یکی از آن‌ها را به‌عنوان پارک دامین به دامنه اصلی متصل کنید تا کاربران از طریق هر دو URL بتوانند به یک وب‌سایت دسترسی داشته باشند. به عبارت دیگر، پارک دامین‌ها در واقع URLهای متفاوتی هستند که یک سایت یا یک محتوای یکسان را نمایش می‌دهند. این روش معمولا برای محافظت از نام برند، جلوگیری از ثبت دامنه‌های مشابه توسط رقبا و هدایت کاربران از آدرس‌های مختلف به وب‌سایت اصلی نیز استفاده می‌شود.

بنابراین، برای پاسخ به سوال تفاوت ساب دامین و پارک دامین چیست؟ باید بگوییم که ساب دامین‌ها، URLهای منحصربه‌فردی هستند که هرکدام کاربران را به یک بخش مستقل از وب‌سایت انتقال می‌دهند، اما پارک دامین‌ها دامنه‌های متفاوتی هستند که کاربران را به یک وب‌سایت یا یک صفحه یکسان هدایت می‌کنند. 

تاثیر ایجاد ساب دامین بر سئو سایت

سوالی که اکنون ممکن است برایتان پیش آمده باشد این است که ایجاد ساب دامین چه تاثیری بر سئو سایت دارد؟ در واقع، ایجاد ساب دامین به‌تنهایی باعث بهبود یا کاهش رتبه سایت نمی‌شود؛ بلکه تاثیر آن به نحوه پیاده‌سازی، ساختار وب‌سایت و مدیریت سئوی هر زیر دامنه بستگی دارد. با این حال، در برخی شرایط استفاده صحیح از ساب دامین می‌تواند به بهبود عملکرد سایت در نتایج جستجو کمک کند. برخی از مهم‌ترین تاثیرات ساب دامین بر سئو سایت شامل موارد زیر است:

بهبود تجربه کاربران

سنجش تجربه کاربران در هنگام بازدید از سایت یکی از مهم‌ترین فاکتورهای رتبه‌بندی گوگل است. از این رو، وب‌مسترها به تجربه کاربران در هنگام بازدید از سایت توجه ویژه‌ای دارند. ایجاد ساب دامین یکی از روش‌های موثر جهت بهبود تجربه کاربری است، زیرا به سازماندهی وب‌سایت و تفکیک بخش‌های مختلف آن کمک می‌کند و باعث می‌شود کاربران به‌راحتی بتوانند اطلاعات موردنیاز خود را پیدا کنند. 

هدف‌گیری بازارهای بین‌المللی

همان‌طور که اشاره کردیم، با افزودن ساب دامین به برخی از بخش‌های سایت می‌توانید آن را به زبان‌های دیگر و برای برخی مناطق جغرافیایی دنیا بهینه‌سازی کنید. این روش برای کسب‌وکارهای جهانی که بازارهای بین‌المللی را هدف قرار می‌دهند، اقدامی هوشمندانه است. با ایجاد ساب دامین، امکان بهینه‌سازی سایت برای بازارهای مختلف فراهم می‌شود و وب‌سایت شما در دسترس طیف گسترده‌تری از کاربران قرار می‌گیرد. البته در برخی پروژه‌ها، استفاده از پوشه‌های زبانی (مانند example.com/en) نیز می‌تواند گزینه مناسبی باشد و انتخاب بین ساب دامین و پوشه به ساختار وب‌سایت و استراتژی سئو بستگی دارد.

بیشتر بخوانید:  ۱۰ نکته کلیدی برای بهبود بهینه‌سازی سایت

مدیریت مستقل سئو برای بخش‌های مختلف سایت

یکی از مزایای ساب دامین این است که می‌توان استراتژی سئوی هر بخش را به‌صورت مستقل مدیریت کرد. به‌عنوان مثال، اگر وبلاگ یا فروشگاه روی ساب دامین جداگانه‌ای قرار داشته باشند، امکان برنامه‌ریزی مجزا برای تولید محتوا سایت، لینک‌سازی و بهینه‌سازی فنی آن‌ها فراهم می‌شود. البته گوگل هر ساب دامین را تا حد زیادی به‌عنوان بخشی مستقل در نظر می‌گیرد؛ بنابراین هر زیر دامنه باید به‌صورت جداگانه از نظر تولید محتوا، لینک‌سازی و سئو مدیریت شود.

آیا استفاده از کلمات کلیدی در ساب دامین بر سئو تاثیر دارد؟

در گذشته تصور می‌شد استفاده از کلمات کلیدی در نام ساب دامین می‌تواند تاثیر قابل‌توجهی بر رتبه سایت داشته باشد، اما امروزه گوگل اهمیت چندانی برای این موضوع قائل نیست. بنابراین، انتخاب نام ساب دامین بهتر است بر اساس ساختار و موضوع آن انجام شود و نه صرفا با هدف استفاده از کلمات کلیدی.

در مجموع، استفاده از ساب دامین به‌تنهایی باعث بهبود سئو نمی‌شود، اما اگر متناسب با ساختار وب‌سایت و اهداف کسب‌وکار انتخاب شود، به سازماندهی بهتر محتوا و اجرای موثرتر استراتژی‌های سئو کمک خواهد کرد. 

چگونه ساب دامین بسازیم؟

سوال مهم دیگری که اکنون ممکن است برایتان پیش آمده باشد این است که چگونه ساب دامین بسازیم و آن را به وب‌سایت خود اضافه کنیم؟ نحوه ساخت ساب دامین در سی پنل (Cpanel) بسیار ساده است و تنها با چند کلیک انجام می‌شود. سی پنل یکی از پرکاربردترین کنترل پنل‌های لینوکسی است که با ارائه قابلیت‌های متعدد، مدیریت وب‌سایت را برای شما آسان‌تر می‌سازد. 

در بیشتر سرویس‌های هاستینگ، امکان ایجاد ساب دامین رایگان برای کاربران فراهم است و پس از خرید هاست و دامنه، معمولا می‌توانید بدون پرداخت هزینه اضافی زیر دامنه‌های موردنیاز خود را ایجاد کنید.  برای ساخت ساب دامین در سی پنل باید مراحل زیر را طی کنید:

1. ابتدا وارد حساب سی پنل خود شوید.
2. از بخش Domains گزینه Subdomains را انتخاب کرده تا بتوانید سه فیلد موجود در آن را پر کنید.
3. در قسمت Subdomain نام زیر دامنه (به عنوان مثال blog) را بنویسید و در قسمت Domain نیز نام دامنه موردنظر خود را وارد کرده تا زیر دامنه ساخته شود. در بخش Document Root نیز باید آدرس پوشه‌ای که فایل‌های ساب دامین در آن قرار می‌گیرند را مشخص کنید.
4. پس از نوشتن نام ساب دامین و دامنه اصلی سایت، روی گزینه Create کلیک کنید تا پیغام موفقیت‌آمیز بودن ساخت ساب دامین برای شما نمایش داده شود.

به همین سادگی و در عرض چند ثانیه ساب دامین شما ساخته و به وب سایت اضافه خواهد شد. البته در برخی موارد ممکن است اعمال تنظیمات DNS و فعال شدن کامل ساب دامین از چند دقیقه تا چند ساعت زمان ببرد. همچنین اگر قصد راه‌اندازی یک وب‌سایت یا بخش مستقل روی ساب دامین را دارید، پس از ایجاد آن باید فایل‌های سایت یا سیستم مدیریت محتوا (مانند وردپرس) را در پوشه مربوط به همان ساب دامین نصب کنید. 

نکات مهم قبل از ایجاد ساب دامین

پیش از ایجاد ساب دامین، بهتر است چند نکته مهم زیر را در نظر داشته باشید تا بهترین نتیجه را بگیرید:

• نامی کوتاه، ساده و متناسب با کاربرد ساب دامین انتخاب کنید تا کاربران و موتورهای جستجو راحت‌تر آن را تشخیص دهند.
• در صورتی از ساب دامین استفاده کنید که واقعا به یک بخش مستقل نیاز داشته باشید. در غیر این صورت، استفاده از ساب‌دایرکتوری (Subdirectory) می‌تواند گزینه مناسب‌تری باشد.
• برای هر ساب دامین، گواهی SSL را فعال کنید تا کاربران از طریق اتصال امن (HTTPS) به آن دسترسی داشته باشند.
• اگر ساب دامین دارای محتوای اختصاصی است، سئوی آن را به‌صورت مستقل مدیریت کنید و برای تولید محتوا و بهینه‌سازی آن برنامه‌ریزی داشته باشید.

پس از ایجاد ساب دامین، عملکرد آن را مورد بررسی قرار دهید تا از صحت تنظیمات DNS، نمایش صحیح صفحات و دسترسی کاربران اطمینان حاصل کنید.

نحوه ایجاد ساب دامین در دایرکت ادمین

علاوه بر سی پنل، همچنین می‌توانید در دایرکت ادمین (DirectAdmin) نیز ساب دامین ایجاد کرده و آن را به وب‌سایت خود اضافه کنید. دایرکت ادمین نیز مانند سی پنل یک کنترل پنل لینوکسی است که قابلیت‌های کاربردی را برای مدیریت حرفه‌ای سایت در اختیار شما قرار می‌دهد. اگرچه ممکن است ظاهر دایرکت ادمین در نسخه‌های مختلف کمی متفاوت باشد، اما مراحل ایجاد ساب دامین تقریبا یکسان است. نحوه ایجاد ساب دامین در دایرکت ادمین به ترتیب زیر است:

1. ابتدا وارد حساب کاربری خود در دایرکت ادمین شوید و از بخش Account Manager گزینه Subdomain Management را انتخاب کنید.
2. حال برای ایجاد ساب دامین بر روی گزینه Add Subdomain کلیک کنید.
3. در پنجره جدیدی که برای شما باز می‌شود، نام ساب دامین موردنظر خود را وارد کرده و در صورت نیاز، مسیر پوشه (Document Root) آن را نیز مشخص کنید. سپس مجددا روی گزینه Add Subdomain کلیک کنید تا زیر دامنه شما ساخته شود.

پس از ایجاد ساب دامین، ممکن است فعال شدن کامل آن به دلیل انتشار تنظیمات DNS از چند دقیقه تا چند ساعت زمان ببرد. با طی کردن همین چند مرحله ساده، می‌توانید زیردامنه‌های دلخواه خود را در دایرکت ادمین ایجاد کرده و در صورت نیاز، وب‌سایت یا سیستم مدیریت محتوای موردنظر خود را روی آن راه‌اندازی کنید.

بیشتر بخوانید: مجوزهای مورد نیاز فروشگاه های اینترنتی

نحوه اتصال ساب دامین به هاست دیگر

در برخی مواقع ممکن است در وب‌سایت خود از دو هاست (سرویس میزبانی) به‌صورت همزمان استفاده کنید. به‌عنوان مثال، ممکن است سایت اصلی روی یک هاست و وبلاگ، فروشگاه یا اپلیکیشن تحت وب روی هاست دیگری میزبانی شود. در این شرایط می‌توانید ساب دامین را به هاست دوم متصل کنید. جهت اتصال ساب دامین به هاست دیگر از طریق سی‌پنل باید مراحل زیر را انجام دهید:

1. وارد حساب کاربری خود در سی‌پنل شوید.
2. از بخش Domains گزینه Zone Editor را انتخاب کنید.
3. با توجه به اطلاعاتی که شرکت هاستینگ در اختیار شما قرار می‌دهد، رکورد موردنیاز را ایجاد کنید. در بسیاری از موارد برای اتصال ساب دامین به یک دامنه دیگر از CNAME Record استفاده می‌شود.
4. در صورتی که به ایجاد CNAME Record نیاز داشتید، در قسمت Name آدرس ساب دامین و در قسمت CNAME نیز آدرس دامنه یا هاست مقصد را وارد کنید.
5. پس از آن گزینه Add a CNAME Record را انتخاب کنید.

پس از ذخیره تنظیمات، ممکن است اعمال تغییرات DNS از چند دقیقه تا چند ساعت زمان ببرد. پس از فعال شدن تنظیمات، ساب دامین به هاست جدید متصل شده و محتوای آن از سرور مقصد بارگذاری خواهد شد.

جمع‌بندی

دانستن اینکه ساب دامین چیست تنها بخشی از مسیر است؛ آنچه اهمیت بیشتری دارد، انتخاب زمان و محل مناسب برای استفاده از آن است. ساب دامین یا زیر دامنه، ابزاری کاربردی برای تفکیک بخش‌های مختلف سایت است و در صورت استفاده صحیح می‌تواند مدیریت، توسعه و حتی اجرای برخی استراتژی‌های سئو را ساده‌تر کند. بنابراین، پیش از ایجاد ساب دامین بهتر است نیازهای وب‌سایت و اهداف خود را به‌دقت بررسی کنید.