معنای ارورهای سرور

اینترنت در دنیای امروز به بخش جدایی‌ناپذیری از زندگی ما تبدیل شده است و بسیاری از فعالیت‌هایمان، از کارهای روزمره تا انجام امور مهم، به صورت آنلاین انجام می‌شوند. اما هیچ‌ چیز بیشتر از مواجهه با ارورهای سرور نمی‌تواند روند کار را مختل کند. وقتی با خطاهای سرور روبه‌رو می‌شویم، مرورگر ما پیغام‌هایی با کدهای مشخص نشان می‌دهد که در اصطلاح به آن خطای سرور می‌گویند. این موضوع به‌ ویژه در زمان طراحی سایت و پس از آن در مرحله پشتیبانی، اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند؛ چرا که پایداری سرور مستقیماً بر تجربه کاربری اثرگذار است.
اما خطا در سرور یعنی چه و چرا گاهی با کدهایی مثل ارور کد 500 یا مشکلاتی مانند خطای ارتباط با سرور مواجه می‌شویم؟ خوشبختانه بسیاری از این مشکلات موقتی هستند و با دانستن اصول و روش‌های ساده، مثل رفع خطای request timeout، می‌توان به راحتی آن‌ها را مدیریت کرد. 
در ادامه این مطلب، شما را با انواع HTTP status code و دلایل بروز ارورهای سرور آشنا می‌کنیم و نشان می‌دهیم که چگونه خطای سرور را رفع کنیم تا در کمترین زمان ممکن به تجربه‌ای بدون مشکل در اینترنت دست پیدا کنید. با وبکده همراه باشید. 

خطای سرور چیست؟

خطای سرور (Server Error) زمانی رخ می‌دهد که وب‌سرور نتواند درخواست کاربر را به‌ درستی پردازش کند و به آن پاسخ دهد. در این حالت، ارتباط شما با سرور برقرار می‌شود، اما به‌ دلیل مشکلات فنی، تنظیمات نادرست یا اختلالات داخلی، پاسخ مناسبی دریافت نمی‌کنید. این نوع خطاها کاملاً در سمت سرور اتفاق می‌افتند و کاربر نقشی در بروز آن‌ها ندارد. به همین دلیل، رفع ارورهای سرور معمولاً بر عهده مدیر یا پشتیبان سایت است و در بسیاری از موارد، تنها راه کاربر برای رفع ارورهای سرور، گزارش دادن مشکل به مسئول سایت خواهد بود.

انواع HTTP Status Code؛ هر کد چه چیزی را نشان می‌دهد؟

وقتی وارد یک وب‌سایت می‌شوید یا عملی مانند ارسال فرم انجام می‌دهید، مرورگر یک درخواست HTTP به سرور ارسال می‌کند. سرور پس از بررسی این درخواست، نتیجه را در قالب یک HTTP Status Code به مرورگر برمی‌گرداند. این کدها، اعداد سه‌ رقمی هستند که وضعیت انجام درخواست را مشخص می‌کنند و به چند دسته کلی تقسیم می‌شوند.
انواع http status code در پنج گروه اصلی قرار می‌گیرند که رقم اول هر کد، نوع پاسخ سرور را نشان می‌دهد:

• 1xx (اطلاعاتی): درخواست دریافت شده و سرور در حال پردازش آن است.
• 2xx (موفقیت‌آمیز): درخواست با موفقیت انجام شده است.
• 3xx (ریدایرکت): برای دسترسی به منبع، کاربر باید به آدرس دیگری منتقل شود.
• 4xx (خطاهای سمت کاربر): درخواست ارسالی دارای مشکل است و یا منبع موردنظر در دسترس نیست.
• 5xx (خطاهای سمت سرور): سرور در پردازش درخواست دچار مشکل شده است.

در این میان، ارورهای سرور مربوط به کدهای 500 تا 599 هستند. این خطاها زمانی نمایش داده می‌شوند که مشکل از سمت سرور باشد و کاربر نقشی در بروز آن نداشته باشد. شناخت این کدها کمک می‌کند تا سریع‌تر علت مشکل را تشخیص دهید و راهکار مناسب‌تری برای رفع آن انتخاب کنید. 

انواع ارورهای سرور

ارورهای سرور دارای انواع مختلفی هستند که هر کدام با یک کد مشخص، نوع خاصی از مشکل را نشان می‌دهند. آشنایی با انواع خطای ارتباط با سرور به شما کمک می‌کند تا سریع‌تر متوجه شوید که مشکل از کدام بخش است و چه اقدامی برای رفع آن باید انجام شود.

500 - Internal Server Error

ارور کد 500 که به آن ارور داخلی سرور نیز گفته می‌شود، زمانی نمایش داده می‌شود که سرور بنابر دلایل نامشخصی، با یک وضعیت غیرمنتظره مواجه شده و قادر به پاسخگویی به کاربر نیست. این ارورهای سرور اغلب مربوط به پیکربندی غلط آن می‌شوند (مثلاً فایل .htaccess ناقص) یا این که بسته‌ها در طول مسیر گم شده‌اند (مثلاً اجرای یک فایل php، بدون نصب درست php). 
در برخی مواقع خاص نیز ممکن است این مشکل از سمت سیستم کاربر اتفاق افتاده باشد که با زدن دکمه F5، بازنویسی آدرس یا پاک کردن کش مرورگر برطرف می‌شود. در برخی موارد نیز پاک کردن کوکی‌های مرورگر می‌تواند به رفع مشکل کمک کند.

501 - Not Implemented

ارور 501 زمانی نمایش داده می‌شود که سرور، متد ارسال‌ شده در درخواست را پشتیبانی نمی‌کند یا قادر به پردازش آن نیست. در چنین شرایطی، سرور نمی‌تواند درخواست کاربر را اجرا کند و این موضوع ممکن است به‌ صورت نمایش مستقیم کد خطا یا یک پیام توضیحی به کاربر نشان داده شود. این ارور معمولاً به تنظیمات سرور یا نحوه ارسال درخواست مربوط است. برای رفع خطای 501، ابتدا صفحه را رفرش کنید (دکمه F5). در صورت ادامه‌دار بودن مشکل، پاک‌سازی کوکی‌ها، غیرفعال کردن پروکسی یا بررسی تنظیمات مرورگر می‌تواند به حل آن کمک کند.

502- Bad Gateway

این ارور نشان می‌دهد سروری که به‌ عنوان gateway یا پروکسی در شبکه فعالیت می‌کند از سرور پشتی خود، پاسخ درستی دریافت نکرده و نمی‌تواند آن را انجام دهد. این مدل از ارورهای سرور، یک خطای عمومی را به شما نشان می‌دهد که نمی‌دانید دقیقاً مشکل از کجاست. 5 روش موثر و رایج برای حل ارور 502 وجود دارد:

• صفحه را رفرش کنید
• به‌ دنبال مشکلات مربوط به اتصال به سرور باشید
• تغییرات DNS را بررسی کنید
• تنظیمات فایروال را چک کنید
• با پشتیبانی هاست تماس بگیرید

503 - Service Unavailable

زمانی که مرورگر خطای 503 را نشان دهد، یعنی سرویس در دسترس نیست. این ارور در واقع بیان می‌کند که سرور در حالت تعمیر قرار گرفته یا این که اورلود شده است و باید منتظر بمانید تا مجدداً در دسترس قرار بگیرد. اگر سرور سایت در دست تعمیر نباشد؛ یعنی مشکل از منابع سخت‌افزاری است. 
هم‌چنین ممکن است سرور به مقدار کافی منابعی نظیر پردازنده یا رم را در اختیار نداشته باشد تا به درخواست‌ها پاسخ دهد، یا‌ این که سرور باید مجدداً پیکربندی شود تا بتواند کاربران یا فرایندهای بیشتری را پشتیبانی کند. این مشکل باید از سمت سرور رفع شود و کاری که باید انجام دهید این است که منابع در اختیار سرور را افزایش داده یا تنظیمات به‌ گونه‌ای باشد که سرور بتواند تعداد درخواست‌های بیشتری را هم‌زمان پاسخ دهد.

504 - Gateway Timeout

خطای Gateway Timeout زمانی رخ می‌دهد که یک سرور واسط (Gateway یا Proxy) درخواست کاربر را به سرور اصلی ارسال می‌کند، اما در بازه زمانی مشخص پاسخی دریافت نمی‌کند. در این شرایط، ارتباط برقرار می‌شود اما پاسخ نهایی به‌ دلیل تأخیر یا اختلال، به کاربر نمی‌رسد. این ارور معمولاً بنابر دلایل زیر نمایش داده می‌شود:

• اختلال یا کندی ارتباط شبکه میان سرورها
• عملکرد ضعیف یا بار پردازشی بالا در سرور اصلی
• تنظیم نامناسب زمان Timeout در سرور Gateway یا پروکسی

برای رفع خطای Gateway Timeout، ابتدا صفحه را رفرش کنید یا آدرس سایت را مجدداً وارد نمایید. در صورت ادامه‌دار بودن مشکل، ری‌استارت تجهیزات شبکه مانند مودم و روتر، بررسی تنظیمات پروکسی و کنترل DNS می‌تواند مؤثر باشد. 

505 - HTTP Version Not Supported

اگر با چنین اروری از سمت سرور مواجه شدید، یعنی درخواست شما با نسخه‌ای از HTTP برای سرور ارسال شده است که سرور آن را پشتیبانی نمی‌کند. پاسخی که در این مواقع برای کاربر ارسال می‌شود باید دقیقاً توضیح دهد که چرا این ورژن HTTP، پشتیبانی نشده است. برای حل این مشکل می‌توانید از روش‌های زیر استفاده کنید:

• مرورگر خود را به‌روزرسانی کنید یا از یک مرورگر جدیدتر برای ورود به سایت استفاده نمایید.
• متن پیام خطا را بررسی کنید تا مشخص شود کدام نسخه‌های HTTP توسط سرور پشتیبانی می‌شوند.
• در صورتی که پیام خطا به یک برنامه یا سرویس خاص اشاره دارد، آن برنامه را عیب‌یابی و در صورت نیاز به‌روزرسانی کنید.
• اگر مشکل با تغییر مرورگر برطرف نشد، نرم‌افزار وب‌سرور را ارتقا دهید تا از نسخه‌های جدیدتر پروتکل HTTP پشتیبانی کند.

خطای 507 – HTTP Insufficient Storage

خطای 507 زمانی رخ می‌دهد که سرور فضای کافی برای انجام درخواست کاربر در اختیار ندارد. در این حالت، درخواست به سرور می‌رسد اما به‌ دلیل پر بودن فضای ذخیره‌سازی یا محدودیت منابع، سرور نمی‌تواند اطلاعات جدید را ذخیره کند یا فرآیند را ادامه دهد. این خطا معمولاً به مشکلاتی مانند پر شدن فضای هاست، انباشته شدن فایل‌های اضافی یا لاگ‌ها و استفاده نادرست از منابع سرور مربوط می‌شود و ارتباطی به کاربر ندارد. راهکارهای رفع خطای 507:

• بررسی میزان فضای اشغال‌ شده سرور و حذف فایل‌های غیرضروری، کش‌ها و لاگ‌های قدیمی
• بهینه‌سازی و پاک‌سازی پایگاه داده برای خالی کردن فضای ذخیره‌سازی
• افزایش فضای هاست یا ارتقای پلن سرور (در صورت نیاز)
• مدیریت حجم فایل‌های آپلودی و بررسی اسکریپت‌هایی که داده‌های حجیم ایجاد می‌کنند
• کنترل سرویس‌ها و تنظیمات سرور که به‌ صورت خودکار فایل یا گزارش تولید می‌کنند

در اغلب موارد، رفع خطای 507 نیازمند بررسی و اقدام مدیر سایت است و کاربر تنها می‌تواند مشکل را به پشتیبانی سایت اطلاع دهد.

دلایل بروز ارورهای سرور

ارورهای سرور بنابر دلایل مختلفی نمایش داده می‌شوند و پشت هر خطا، یک مشکل فنی یا تنظیماتی وجود دارد. شناخت دلایل بروز خطاهای سرور به شما کمک می‌کند تا سریع‌تر منبع مشکل را شناسایی کرده و برای رفع آن، تصمیم درست‌تری بگیرید. برخی از رایج‌ترین دلایل بروز انواع خطای ارتباط با سرور شامل:

1. سرعت کند بارگذاری صفحات

 اگر مدت زمان لود شدن صفحه‌ی شما به هر دلیلی، بیش از سه ثانیه طول بکشد، کاربران خود را از دست می‌دهید و آن‌ها را به سمت سایت رقیب هدایت می‌کنید. عوامل متعددی باعث طولانی شدن زمان لود صفحات می‌شوند. به عنوان مثال، استفاده‌ هم‌زمان تعداد زیادی کاربر از سایت، فرم‌های پیچیده، حجم بالای تصاویر  و یا اجرای خودکار ویدئوهای سنگین روی سیستم کلاینت باعث طولانی شدن زمان لود صفحات می‌شوند. اگر سرور شما برای لود صفحات دچار مشکل شود، بهترین کار این است که با پشتیبانی هاست خود تماس بگیرید و از آن‌ها برای شناسایی و رفع مشکل سرور، درخواست کمک کنید.

2. ویروس‌ها و حملات سایبری

 وجود یک ویروس در سرور ممکن است عملکرد آن را مختل کند. از طرفی دیگر، حملات سایبری مانند فیشینگ نیز ممکن است در یک لحظه به سرور شما آسیب وارد کند و سرور دیگر امکان سرویس‌دهی نداشته باشد. به عنون مثال، حملات DOS می‌توانند با ایجاد ترافیک سنگین روی سرور شما، به طور کامل آن را از دسترس کاربران خارج کنند. بنابراین، بسیار مهم است که برای پیاده‌سازی سیاست‌های امنیتی روی سرور خود اقدام کنید. 

3. ترافیک سنگین

حجم زیاد ترافیک ورودی به سایت، می‌تواند نشانه‌ی خوبی باشد. به عنوان مثال، ترافیک بالا برای سایت‌های فروشگاهی باعث افزایش فروش و درآمد خواهد شد. مشکل ترافیک سنگین سایت اغلب در زمان رویدادهایی خاص مثلاً جمعه‌های سیاه اتفاق می‌افتد. ترافیک بالای سایت تنها در صورتی بازدهی دارد که بدانید سرور شما ظرفیت میزبانی این حجم ترافیک را داشته باشد. 
در غیر این‌ صورت ممکن است دسترسی به سایت شما مختل شود که تاثیری منفی روی اعتبار شما خواهد گذاشت. در چنین موقعیت‌هایی بهتر است به‌ دنبال یک هاست با ظرفیت ورودی بیشتر باشید یا اگر هاست را قبلاً خریداری کرده‌اید، با تیم اختصاصی مدیریت هاست، تماس بگیرید تا این مشکل را برای شما برطرف کنند.

4. مشکلات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری

اختلالات سخت‌افزاری یا نرم‌افزاری در زیرساخت سرور یکی دیگر از رایج‌ترین دلایل بروز ارورهای سرور است. خرابی قطعاتی مانند هارد، رم یا پردازنده، هم‌چنین باگ‌های نرم‌افزاری، ناسازگاری نسخه‌ها و مشکلات پایگاه داده باعث می‌شوند سرور نتواند به درخواست‌ها پاسخ درستی بدهد. برای کاهش ریسک این خطاها، استفاده از تجهیزات سخت‌افزاری باکیفیت، به‌روزرسانی منظم نرم‌افزارها و داشتن نسخه پشتیبان (Backup) ضروری است؛ زیرا در صورت بروز مشکل، امکان بازیابی سریع سرویس و جلوگیری از قطعی طولانی‌مدت را فراهم می‌کند.

5. اختلال در پایگاه داده

پایگاه داده یکی از مهم‌ترین بخش‌های هر وب‌سایت است و تقریباٌ تمام اطلاعات پویا از طریق آن پردازش می‌شود. بروز مشکلاتی مانند قطع ارتباط بین سرور و دیتابیس، تنظیمات اشتباه نام کاربری یا رمز عبور، افزایش بیش‌ از حد درخواست‌ها، خرابی جداول یا کمبود منابع سرور می‌تواند باعث شود اطلاعات به‌ درستی بارگذاری نشوند. 
در چنین شرایطی، سرور قادر به پاسخ‌دهی کامل به درخواست‌ها نخواهد بود و ارورهای سرور ظاهر می‌شوند. بررسی سلامت دیتابیس، بهینه‌سازی کوئری‌ها و استفاده از نسخه پشتیبان، نقش مهمی را در پیشگیری از بروز این نوع خطاها دارد.

6. پیکربندی نادرست فایل‌های سیستمی

فایل‌های سیستمی مانند ‎.htaccess‎ وظیفه کنترل رفتار سرور، ریدایرکت‌ها، سطح دسترسی‌ها و برخی تنظیمات امنیتی را بر عهده دارند. اگر این فایل‌ها به‌ درستی پیکربندی نشده باشند یا دستورات ناسازگار با وب‌سرور در آن‌ها قرار گیرد، ممکن است سرور نتواند درخواست کاربران را پردازش کند. حتی یک تغییر کوچک یا اشتباه تایپی در این فایل‌ها می‌تواند منجر به نمایش ارورهای سرور و از دسترس خارج شدن سایت شود. به همین دلیل، اعمال تغییرات در فایل‌های سیستمی باید با دقت و پس از تهیه نسخه پشتیبان انجام شود.

7. کدنویسی نامناسب یا افزونه‌های ناسازگار

کدهای غیراستاندارد، قدیمی یا افزونه‌هایی که با نسخه PHP، سیستم مدیریت محتوا یا تنظیمات سرور هماهنگ نیستند، فشار زیادی به سرور وارد می‌کنند. این مشکل معمولاً پس از نصب یا به‌روزرسانی افزونه‌ها، تغییر قالب یا ویرایش کدهای سایت رخ می‌دهد. 
اجرای دستورات نادرست یا پردازش‌های سنگین باعث می‌شود سرور در پاسخ‌دهی دچار مشکل شده و ارورهای مختلفی مانند خطای 500 نمایش داده شوند. بررسی لاگ‌های سرور و غیرفعال‌سازی موقت افزونه‌های مشکوک، راهکارهای رایج برای شناسایی و رفع این نوع خطاها هستند. 

تاثیر ارورهای سرور بر سایت و سئوی آن

ارورهای سرور نه‌ تنها تجربه کاربری سایت را تحت تاثیر قرار می‌دهند، بلکه می‌توانند رتبه سایت شما در گوگل را نیز کاهش دهند. زمانی که موتور جست‌وجو با این خطاها مواجه شود، آن‌ها را نشانه‌ای از تجربه کاربری ضعیف سایت در نظر می‌گیرد و ممکن است نمره منفی برای سایت شما ثبت شود. این خطاها اغلب پیچیده هستند و پیدا کردن ریشه مشکل و رفع آن، بدون کمک توسعه‌دهندگان سرور یا مدیران هاست کمی دشوار است.

دو مورد از مخرب‌ترین ارورهای سرور برای سئو سایت، ارور  کد 500 و ارور کد 503 هستند. این ارورها می‌توانند دسترسی ربات‌های گوگل به صفحات سایت شما را محدود کنند و اگر در طول چند هفته، چند نمونه از خطای 503 مشاهده شود، ممکن است برخی ایندکس‌های سایت از گوگل حذف شوند و بازگشت به جایگاه قبلی زمان‌بر باشد.
اما نگران نباشید؛ بسیاری از ارورهای سرور مقطعی هستند و با اقداماتی که در این مطلب توضیح دادیم، به‌ سادگی برطرف می‌شوند. 

کنترل سرور، کنترل سایت شما

آشنایی با ارورهای سرور و دلیل بروز آن‌ها به شما امکان می‌دهد تا مشکلات سایت را سریع‌تر شناسایی و رفع کنید. هر کد خطا، پیام مشخصی دارد و دانستن معنا و راهکارهای آن باعث می‌شود تا تجربه کاربری بهتری ارائه دهید و از تاثیر منفی این خطاها بر سئوی سایت خود جلوگیری کنید. با شناخت رایج‌ترین کدهای HTTP و راهکارهای مقابله با آن‌ها، دیگر نیازی به گرفتار آزمون و خطا نخواهید شد و می‌توانید با اطمینان بیشتری سایت خود را مدیریت کنید و مشکلات مقطعی را برطرف نمایید.